Liên kết website :
Hỗ trợ trực tuyến
Số người truy cập: 1379092
Đang online: 99

[ Đăng ngày: 06/10/2009 ]

Khi 5 thư viện đầu tiên ký kết thỏa thuận quét sách với Google vào năm 2004, người ta đã nghĩ rằng Google đang đưa ra một dịch vụ công. Dự án số hóa những tài liệu thư viện của thế giới đã gợi lên hình ảnh về một thư viện công cộng rộng lớn có kết nối internet miễn phí, cung cấp những mục lục liên hợp và những bộ sưu tập đồ sộ, có khả năng đem những kiến thức lưu trữ trong thư viện tới mọi hộ gia đình và mọi nơi làm việc.

Tuy nhiên, nỗ lực của Google trong việc đưa những bộ sưu tập của thư viện lên mạng đã làm nảy sinh nhiều vấn đề khác với những gì người ta từng hình dung về một thư viện công cộng internet.
Tính phí tất cả?
Trong khi tài liệu trong các thư viện công cộng đều được sử dụng miễn phí thì thỏa thuận Tìm kiếm sách của Google (Google Book Search) lại hoàn toàn làm người ta nghĩ đến những động cơ thương mại nhằm mục đích kinh doanh chứ không chỉ nhằm phục vụ cho việc nghiên cứu và tra cứu đơn thuần.Rõ ràng sách sẽ là một công cụ làm ăn sinh lợi cho Google, mang lại lợi tức không chỉ từ việc quảng cáo mà còn từ việc bán và cấp giấy phép xuất bản lại cho những đầu sách không còn được in nữa. Thỏa thuận được đặt ra không những củng cố vị trí vững chắc của Google trong lĩnh vực tìm kiếm thông tin mà còn cho công ty này quyền kinh doanh độc quyền thực sự trong thị trường sách hết hạn in trong thời gian dài. Do vậy, những trở ngại đăng ký cho những đối thủ tiềm tàng khác sẽ ngày càng lớn với mỗi đầu sách được quét.
Theo những điều khoản của thỏa thuận, các thư viện công cộng trên khắp nước Mỹ sẽ được phép cung cấp dịch vụ xem trực tuyến miễn phí, Tuy nhiên, dịch vụ này chỉ cho phép đăng nhập tại một cổng và chỉ dành cho những người sử dụng tại thư viện. Khi muốn truy cập tại những cổng khác, các thư viện phải trả phí đăng ký. Nếu muốn in, Google sẽ áp dụng phí in theo trang. Công ty này còn đưa ra loại phí đăng ký theo tổ chức bán cho các thư viện các trường đại học, các công ty và cơ quan chính phủ.
Bạn sẽ nghĩ rằng ít nhất thì những tài liệu trong lĩnh vực công, ví như những tài liệu được xuất bản từ trước năm 1923 và những văn bản của chính phủ Mỹ sẽ vẫn được truy cập miễn phí dưới dạng số? Thực tế thì không hẳn như vậy. Google vẫn muốn duy trì vị thế của người kiểm soát, đòi hỏi người sử dụng dịch vụ khi muốn xem những tài liệu này phải đăng nhập trực tuyến thông qua những công cụ tìm kiếm độc quyền của mình.
Cũng phải nói rằng mục đích của Google trong việc hạn chế truy cập những đầu sách trong lĩnh vực công đã được quét không phải là quá vô lý mà chỉ đơn thuần mang tính tư lợi. Đặt trường hợp nếu không có những hạn chế này, những đối thủ cạnh tranh của Google sẽ thu được lợi nhuận từ đầu tư của công ty này trong việc quét sách. Google vì thế ngăn cản những công cụ tìm kiếm truy xuất những tài liệu mình đã số hóa. Rút cục, nếu không có đầu tư của Google, suy luận một cách logic thì hàng triệu cuốn sách sẽ có khả năng bị lưu trên giá sách của thư viện trong nhiều năm tới mà không được sử dụng đến.
Tài liệu công
Nói gì đi chăng nữa thì việc đặt hạn chế lên những tài liệu công là không công bằng. Những tài liệu công phải thuộc quyền sở hữu công và mọi người đều có quyền được sử dụng chúng. Các thư viện đầu tư những khoản tiền nhất định để chọn lọc, mua, biên mục, lưu trữ và bảo quản sách - với khoảng 25 - 30 đô la để quét và đưa một cuốn sách lên mạng. Trong thực tế, Google hiện giờ đang đặt ra một chính sách độc quyền để áp dụng cho những văn bản số hóa của những tài liệu thuộc về công chúng.
Theo ý kiến cá nhân của tôi (tác giả bài viết), các thư viện cần đòi hỏi Google rút mọi hạn chế đối với quyền sử dụng những tài liệu công đã được quét. Trong trường hợp này, Google cũng chịu ít nhiều rủi ro, đặc biệt là trong vấn đề ký kết những hợp đồng nhiều lợi nhuận với những người nắm bản quyền. Mặt khác, quyền truy cập tới những bộ sưu tập của thư viện đã giúp tiết kiệm cho công ty này hàng triệu đô la.
Lợi ích lâu dài
Trong nỗ lực của Google, quy tắc thị trường cũng có ảnh hưởng tích cực. Nhưng từ nhiều năm trước đây, con người đã nhận thức rằng những tổ chức công chuyên biệt, các thư viện và bảo tàng, đều cần phải bảo quản và chia sẻ những di sản văn hóa của nhân loại. Những tổ chức này đã thực hiện thành công nhiệm vụ của mình, cho phép các thế hệ nối tiếp nhau học tập và xây dựng những tài liệu về những thành quả cũng như thất bại của nền văn minh loài người.
Trong thời gian ngắn, có một mặt tích cực là các thư viện trao các bộ sưu tập cho Google đều có quyền sử dụng những bản sao chép của những tài liệu đã được quét. Những tài liệu được quét này có thể giúp thúc đẩy những hoạt động sáng tạo nhằm xây dựng một thư viện số có khả năng nắm giữ và chứa đựng những giá trị đích thực của thư viện. Với những món lợi lâu dài, thỏa thuận của Google nhắc nhở chúng ta rằng các thư viện nên hỗ trợ cho quá trình phát triển của một thư viện công cộng internet thực sự. Việc này đòi hỏi những chiến lược đầu tư mới, sự hợp tác hành động tích cực của các thư viện, và những nguyên tắc định hướng chung để chỉ dẫn cho người sử dụng.
CÁC TIN KHÁC